Dzika natura i Naturalny Świat – Rafał Stachyra
Rafał Stachyra opowiada, czym jest dzika natura, jak zmieniły się lasy i dlaczego kontakt z przyrodą pomaga odzyskać równowagę.
O odcinku
Dzika natura i „Naturalny Świat”. Rafał Stachyra o lesie, mieście i życiu w harmonii
Czym jest dzika natura i dlaczego współczesny las tak bardzo różni się od pierwotnego? Tomasz Słodki rozmawia z Rafałem Stachyrą, pisarzem i geografem, o monokulturach, bioróżnorodności, zieleni w miastach, kontakcie człowieka z przyrodą oraz książce „Naturalny Świat”, w której natura staje się podstawą kultury i codziennego życia.
Czym jest dzika natura i jak wygląda współczesny las
Tomasz Słodki: Dzika natura?
Rafał Stachyra: Tak, dzika natura kiedyś spajała cały nasz świat. Obecnie w Polsce możemy znaleźć ją w nielicznych miejscach, chociażby w niektórych fragmentach Puszczy Białowieskiej. Taka natura jest bardzo piękna, rozłożysta. Przede wszystkim jest źródłem naturalnego pożywienia dla wszystkich zwierząt, w tym także dla ludzi.
Ale dzika natura to tylko owoce, warzywa, rośliny? Czy to są też zwierzęta?
Dzika natura to wszystko: zarówno przyroda nieożywiona, jak i ożywiona. Na przyrodę ożywioną składają się zwierzęta, rośliny oraz przede wszystkim ludzie. Człowiekowi na Ziemi szczęście sprawia to, aby wzrastać i opiekować się całą naturą, żeby z pokolenia na pokolenie była coraz bardziej harmonijna. W zdecydowanej większości świata dzieje się jednak zupełnie odwrotnie. Dlatego postanowiłem napisać książkę, aby pokazać, że człowiek może żyć w symbiozie z naturą.
„Naturalny Świat” – tak nazywa się ta książka. A gdybyśmy porozmawiali o lesie, bo jesteś geografem. Jak wygląda dzisiaj współczesny las?
Współczesny las różni się od lasu pierwotnego. Zwróćmy uwagę, że idąc do lasu, zazwyczaj widzimy monokultury. W Polsce dominuje sosna. Drzewa są sadzone co parę metrów i z punktu widzenia gospodarczego jest to coś fantastycznego, bo ludzie mają drewno, mogą je sprzedać i ekonomia się zgadza. Ale patrząc na to z innych punktów widzenia, okazuje się, że jest to bardzo niekorzystne. W takim lesie nie ma rozwiniętych pięter roślinnych, zwierzęta nie mają odpowiedniego źródła pożywienia. Podobnie jest z roślinami, które ze sobą konkurują. To trochę tak jak z ludźmi: jeśli człowiek może realizować swoje talenty, rozkwita jak piękne, rozłożyste drzewo. Ale jeśli ma ograniczenia, jest jak drzewo w lesie, które ma bardzo wysoki pień, a korona znajduje się dopiero dwadzieścia czy trzydzieści metrów nad ziemią. Tak wygląda współczesny las: z pozoru jest identyczny jak kiedyś, bo dawniej rosły drzewa i teraz też rosną, ale kiedy się w to zagłębimy, okazuje się, że to zupełnie inny świat.
Inaczej rosły te drzewa kiedyś?
Kiedyś wyglądało to zupełnie inaczej. Zwróć uwagę na krajobrazy tak zwanej sukcesji, na przykład wtedy, gdy wybucha wulkan, cała przyroda zamiera i dopiero powoli zaczynają wkraczać drzewa. Albo, nie szukając daleko, zobacz, jak wygląda etap zarastania działek. Powoli wkracza roślinność i te drzewa stają się piękne, rozłożyste, bardziej dzikie, bujne. To jest zupełnie inny typ przyrody. Można to obserwować na licznych terenach w Polsce. Paradoksalnie dużo lepszym miejscem dla mikroorganizmów, ale także dla zwierząt, są lasy, w których następuje sukcesja na tak zwane dzikie pola, niż lasy sadzone według wzoru gospodarczego. To samo jest w sadach. Kiedyś sadzono je w ten sposób, że obok siebie rosły grusza, jabłonka, śliwa. Była bardzo duża bioróżnorodność, szanowano tak zwaną aurę drzewa, czyli dbano o to, żeby drzewo miało odpowiednią przestrzeń do wzrostu, dostęp do składników pokarmowych i światła słonecznego. A teraz sadzi się krzak koło krzaka, drzewo koło drzewa. Dlatego także pożywienie ma niższą jakość odżywczą.
Bioróżnorodność, miasta i kontakt z naturą
Są też ciekawe trendy. Miasta starają się zazieleniać różnego rodzaju betonowe miejsca. Bardzo często chodzę na spacer nad Wisłę w Warszawie i zauważyłem, że wiele lat temu krzaki, które rosły samoistnie, były zazwyczaj od razu koszone. Teraz jest tendencja, żeby je zostawiać. Nad Wisłą wszystko stało się bardziej naturalne: z krzaków robią się drzewa, później są coraz większe. To chyba pozytywny trend, że wraca się trochę do dzikiej natury w centrach miast? Powstają choćby łąki kwietne, które co prawda są posadzone, ale wyglądają bardzo fajnie, bo jest tam dużo różnych, czasami nawet dziko wyglądających roślin.
To bardzo pozytywny trend. Też zauważam, że świadomość w miastach rośnie w wielu obszarach Polski szybciej niż świadomość na wsi. Oczywiście ma to swoje plusy i minusy, bo na wsi ludzie są bardziej niezależni pod kątem materialnym, żyją w otoczeniu przyrody.
Czyli także z tego, co sami wytworzą. Mają przy domach ogródki, w których rośnie sałata, marchewka, warzywa korzenne, owoce na drzewach i tak dalej?
Tak, tylko na wsi ludzie często traktują to jako pracę i brakuje tam zachwytu nad życiem. W miastach ludzie idą do parku i mówią: „Wow, jakie fantastyczne drzewa, kwiaty, rośliny. Przepięknie, że mogę tu spędzać czas”. Tym właśnie jest świadomość mentalna: z jednej strony pracujemy w naturze, w tym, co kochamy, i czerpiemy z tego przyjemność, tak jak ludzie na wsi, ale z drugiej strony cieszymy się każdą chwilą spędzoną w tym środowisku. Kiedy coś staje się naszą pracą, nieraz zatraca się poczucie szczęścia z jej wykonywania. To jest największe ryzyko we współczesnym świecie: możemy robić coś mechanicznie, wpaść w marazm, a to prowadzi nas w dół, bo zatracamy radość życia, czasem nawet jego sens. I to jest właśnie troska o zdrowie psychiczne. Mówi się, że gdyby wszyscy ludzie żyli w naturze, nie byłoby chorób psychicznych – oczywiście jeśli mówimy o takim podstawowym, harmonijnym uzdrowieniu człowieka.
Więc natura bardzo mocno nas równoważy?
Tak. Oczywiście obecnie mamy specjalistów i niektóre wyzwania zdrowotne są tak zaawansowane, że należy udać się do specjalisty. Ale gdybyśmy założyli, że człowiek od urodzenia mieszka w naturalnym środowisku i ma cudownych, wspaniałych rodziców, to wtedy szanse na to, że będzie zdrowy, są bardzo duże.
„Naturalny Świat” Rafała Stachyry: wizja życia w harmonii z przyrodą
To ciekawe, co mówisz. Ostatnio zapytałem w internecie ChatGPT, czy uziemianie jest potwierdzone naukowo. Chodzi o to, że zdejmujemy buty i chodzimy boso po trawie. Internet odpowiedział mi, że co prawda nie jest to jednoznacznie potwierdzone naukowo, ale chodzenie boso po trawie wpływa na to i na to, a kontakt z naturą, na przykład wodą w rzece, na to i na to. Kiedy zobaczyłem, ile jest tych właściwości, pomyślałem, że właściwie pozostaje tylko chodzić boso po trawie. Chciałbym cię jeszcze zapytać o twoją książkę „Naturalny Świat”, bo w niej roślinność jest bardzo bujna.
Tak, to świat, w którym człowiek od setek tysięcy lat żyje w zgodzie z naturą i przyrodą. Akcja książki nie jest ściśle określona w konkretnym momencie czasoprzestrzennym. Zdecydowana większość planety jest tam dzika, a nawet bardziej bujna niż współczesne dzikie obszary, bo człowiek z pokolenia na pokolenie dodawał swoją myśl tworzenia do zagospodarowywania tych obszarów w harmonii. Drzewa są tam piękne i bujne. Przykładem może być drzewo, które jest standardowe dla tego świata. Nie wiem, czy kojarzysz taki dąb w Stanach Zjednoczonych, gdzie konary dębu ciągną się zarówno nad ziemią, jak i pod ziemią. To chyba tak zwany anielski dąb, z tego co pamiętam. To drzewo jest tak ogromne, że jego konary właściwie ciągną się po ziemi. W „Naturalnym Świecie” takie drzewa są zwykłymi, standardowymi drzewami, a w świecie, w którym żyjemy, to okaz na skalę świata. Są tam też naturalne rzeźby. Ludzie w „Naturalnym Świecie” postrzegają sztukę i kulturę przede wszystkim przez pryzmat natury. Zdarza się, że przez setki, czasem tysiące lat całe pokolenia formują tak zwane naturalne rzeźby. Rosną ławki, formuje się krużganki, fantastyczne tunele, pomosty, mosty. To jest coś naturalnego i mieszkańcy tego świata nie wyobrażają sobie, że mogłoby to wyglądać inaczej.
Bardzo ciekawe. Dziękuję.
Dziękuję, Tomaszu.
Ekspert odcinka
Rafał Stachyra
geograf, badacz, podróżnik
1 wyświetlenie
Przyrodnik, pedagog, instruktor sportu, masażysta, apiterapeuta. Jest autorem prac naukowych oraz prelegentem: konferencji, kongresów, festiwali oraz wywiadów związanych z tematyką Natury. Jest twórcą m.in Witalnej Telewizji.
Prowadzi
Tomasz Słodki
dziennikarz · producent telewizyjny · autor
1,124 wyświetlenia
Dziennikarz, przedsiębiorca, producent telewizyjny i autor siedmiu książek. Pionier transmisji internetowych w Polsce. Założyciel Centrum Prasowego Lemon i firmy Compas Multimedia, twórca kanałów Barwy Psychiki, Na Zdrowie TV i Naturalne Inspiracje.
Chcesz nagrać podobny odcinek?
Wywiady w naszych studiach z publikacją w kanałach tematycznych. Zestaw książek + 4 lub 12 wywiadów.




