Ciało sygnalizuje stres wcześniej niż myśli. Gosia Wojciulewicz o pracy z ciałem
W programie „Barwy psychiki” Tomasz Słodki rozmawia z Gosią Wojciulewicz, mentorką wolności emocjonalnej i odporności psychicznej, o tym, jak ciało sygnalizuje stres i dlaczego warto słuchać jego pierwszych sygnałów. W rozmowie pojawiają się psychosomatyka, napięcia w ciele, oddech przeponowy, praktyki somatyczne, EFT oraz wpływ regulacji układu nerwowego na emocje i podejmowanie decyzji.
Jak ciało sygnalizuje stres i emocje
Tomasz Słodki: To są „Barwy psychiki”. Dzień dobry, witam was serdecznie. Nazywam się Tomasz Słodki, a w studiu witam Gosię Wojciulewicz, mentorkę wolności emocjonalnej i odporności psychicznej. Dzisiaj będziemy rozmawiali trochę o ciele, bo ciało sygnalizuje stres, prawda?
Gosia Wojciulewicz: Ciało wie pierwsze. Nawet zanim ty sobie o tym pomyślisz. Ciało wysyła sygnały bardzo wcześnie; pytanie brzmi, czy zwracasz na nie uwagę, czy je ignorujesz. Dzieje się tak, ponieważ nasz system nerwowy sygnalizuje zagrożenia i wywołuje emocje. Emocje są reakcjami fizycznymi; zachodzą w naszym ciele. Dlatego ciało zawsze pokaże, czy to przez napięcia, czy przez inne objawy. Bardzo ważne są tu uważność i świadomość własnego ciała oraz systemu.
Cała psychosomatyka jest na tym oparta. Czasami, kiedy chodzę na masaż, osoba masująca mówi: „A tu czujesz?”. I jest tam taka gulka, takie napięcie, które rozbija.
Tak, napięcie. Nazbierało się. Nasze ciało pokaże to w różny sposób. Może to być na przykład napięcie w barkach, o którym wspomniałeś. To jest bardzo częste. Można to porównać do noszenia na sobie ciężaru, odpowiedzialności. Pamiętam jedną z klientek, która — oczywiście, to był pewien program, schemat — nosiła na sobie cały naród, więc miała ogromne napięcie w barkach. Również w medycynie chińskiej istnieje przekonanie, że emocje kumulują się w narządach. Wątroba łączona jest ze złością, smutek z płucami, bo to żałoba i strata, a nerki są powiązane z emocją strachu.
To trochę jak w totalnej biologii.
Trochę tak. Medycyna chińska ma ponad pięć tysięcy lat, więc nie jest to coś wziętego znikąd. Oni mają swoje obserwacje, swoje dowody i wierzą w ten system. Ja też uczę się z tej wiedzy i czerpię z niej informacje. Dla mnie to połączenie jest widoczne — widzę powiązanie między ciałem a psychiką.
Czy rozmowa wystarczy, żeby poradzić sobie ze stresem
A stres da się przeanalizować przez rozmowę, przez przegadanie, czy nie do końca?
To bardzo ciekawy temat, ponieważ ludzie często mówią: „Pójdę do przyjaciela albo przyjaciółki i się wygadam”. Po pierwsze, nie zawsze przyjaciel czy przyjaciółka jest najlepszą osobą, do której można się wygadać, bo być może nie ma zasobów, by wziąć na siebie twoje problemy. Dlatego polecam iść do kogoś, kto jest specjalistą i jest do tego przygotowany. Przyjaciel może mieć dobre chęci, ale potem sam pomyśli: „Boże, co ja mam dla niej zrobić?” i również zacznie się stresować.
Czyli możemy kogoś obciążyć naszymi problemami.
Tak, możemy kogoś obciążyć. Ta osoba może mieć chęci, ale niekoniecznie zasoby, żeby sobie z tym poradzić, zwłaszcza jeśli są to trudne tematy lub doświadczenia. A jeśli wracamy do samej rozmowy, to zobacz: rozmowa pochodzi z tej części mózgu, która odpowiada za logikę i działanie. Jeżeli przyniosę ci trudny temat, możesz logicznie wszystko zrozumieć. Tylko co z tego, jeśli reakcja nerwowa występuje w organizmie? Ona nie znajduje się w tej części mózgu, tylko jest połączona z naszą fizjologią. Stres objawia się poprzez emocje, które przebiegają przez ciało. Dlatego uważam, że somatyczne praktyki pracy z ciałem potrafią działać naprawdę szybko.
Praca z ciałem, oddech przeponowy i regulacja układu nerwowego
Jaką rolę odgrywa praca z ciałem w regulacji stresu i emocji?
Te metody są bardzo efektywne i skuteczne. Przede wszystkim wprowadzamy ciało w stan bezpieczeństwa.
A jak to robimy?
Można to zrobić oddechem, na przykład somatycznym lub przeponowym. To jest bardzo ważne, ponieważ większość ludzi, gdy zapytasz, jak oddycha, w ogóle nie wie. Oczywiście oddychasz, bo żyjesz, ale często oddychasz płytko. Oddychanie przeponą to numer jeden w regulacji naszego systemu nerwowego. Zobacz, jak oddychają małe dzieci, niemowlęta — oddychają brzuszkiem, przeponą. To jest ich naturalny stan, ale później, przez stres i różne przeciążenia, zapominamy o tym i oduczamy się tego. Potrzebujemy więc przypomnieć sobie, jak działa nasza przepona. Kiedy oddychamy głębiej, rozszerzają się mięśnie wokół żeber, a organy mają więcej miejsca.
Można też wykonywać ruch somatyczny, w którym skupiasz uwagę poprzez oddech i połączenie się z ciałem. Są również praktyki EFT, o których pewnie będę jeszcze mówić, medytacja oraz różnego rodzaju terapie somatyczne. Narzędzi jest bardzo dużo, ale ważne jest, żeby dopasować odpowiednie narzędzie do osoby. Na przykład cholerykowi nie dam medytacji, żeby siedział przez pół godziny, bo przyjdzie i zapyta: „Co tu się dzieje?”. On musi dostać coś dopasowanego do swojego temperamentu. Ja kocham medytację. Potrafię się rozluźnić, położyć się nawet na godzinę czy półtorej i przejść przez ten proces, ale to nie jest dla każdego.
A co zmienia się w funkcjonowaniu człowieka, gdy ciało zaczyna się regulować — na przykład poprzez medytację albo inne techniki?
Na przykład, kiedy pracujesz z oddechem, regulujesz swoje hormony: kortyzol i adrenalina spadają, a dopamina może się podnosić, bo w zależności od rodzaju oddechu możesz ją pobudzać. Poprawiają się też funkcje poznawcze. Przednia część mózgu, kora przedczołowa, zaczyna lepiej funkcjonować. Tam jest myślenie strategiczne, jasność, klarowność i skupienie. Nie masz rozkojarzonych myśli.
Zmieniają się również twoje decyzje, bo kiedy masz skupienie na swoich myślach i świadomość tych myśli, automatycznie wpływasz na emocje, a emocje wpływają na decyzje. Działa to też w drugą stronę: jeśli organizm jest przeciążony, emocje będą wpływać na twoje myśli. To jest trochę zamknięte koło. Dlatego bardzo ważne jest zauważenie, czy widzisz swoje myśli, które wpływają na twoje emocje. To potrafi trwać dosłownie dwie sekundy. Często nawet tych myśli nie zauważamy, bo są nieświadome. To też pochłania dużo energii, a mózg ją ogranicza, bo potrzebuje jej dla siebie.
Gosia Wojciulewicz, bardzo dziękuję za te informacje. Gdzie można znaleźć kontakt do ciebie? Social media?
Zapraszam na social media do Gosi Wojciulewicz, a także na stronę internetową www.innerwellnessnow.com.
Bardzo dziękuję za rozmowę. Mentorka wolności emocjonalnej i odporności psychicznej — Gosia Wojciulewicz. Ja nazywam się Tomasz Słodki, realizacja Kamila Kastro. Do zobaczenia.
Dziękuję.
Pomaga kobietom rozwijać inteligencję emocjonalną, uważność i odporność psychiczną. Tworzy autorskie programy wspierające wewnętrzną spójność, moc i świadome życie.
Dziennikarz, przedsiębiorca, producent telewizyjny i autor siedmiu książek. Pionier transmisji internetowych w Polsce. Założyciel Centrum Prasowego Lemon i firmy Compas Multimedia, twórca kanałów Barwy Psychiki, Na Zdrowie TV i Naturalne Inspiracje.