Psychowashing — czym jest i jak wybrać psychoterapeutę?

Emisja: Niedziela, 8 listopada 2026, 11:00

Czym jest psychowashing? Magdalena Dębowska wyjaśnia, jak rozpoznać nieuczciwe obietnice terapeutyczne i wybrać odpowiednią psychoterapię.

O odcinku Cała ramówka Wyświetleń: 105

O odcinku

Magdalena Dębowska: Psychowashing, fałszywi terapeuci i wojna o psychoterapię. Jak nie dać się oszukać?

Psychoterapia staje się coraz popularniejsza, ale wraz z rosnącym zainteresowaniem zdrowiem psychicznym pojawiają się również osoby oferujące pomoc bez odpowiedniego przygotowania. W internecie można znaleźć kosztowne programy obiecujące uwolnienie od traumy, szczęśliwe życie czy rozwiązanie problemów emocjonalnych podczas jednego spotkania. Jak odróżnić profesjonalną psychoterapię od psychowashingu? Czy każdy może nazywać się terapeutą? Czym różnią się poszczególne nurty psychoterapeutyczne i jak wybrać odpowiednią pomoc?

O tym Tomasz Słodki rozmawia z Magdaleną Dębowską — psycholożką, psychoterapeutką psychodynamiczną i założycielką CRiP Psychoefekt. Doświadczenie kliniczne zdobywała w Szpitalu Psychiatrycznym im. Babińskiego oraz placówkach ochrony zdrowia psychicznego, również w środowisku biznesowym. W swojej pracy łączy wiedzę naukową z praktyką kliniczną, podkreślając znaczenie relacji terapeutycznej.

Czym jest psychowashing i dlaczego może być niebezpieczny?

Tomasz Słodki: Dzisiaj porozmawiamy o tym, co dzieje się w internecie, czyli o psychowashingu, a także o sporze dotyczącym psychoterapii. Zacznijmy od wyjaśnienia, czym właściwie jest psychowashing.
Magdalena Dębowska: Psychowashing to określenie publicystyczne, które opisuje pewne niebezpieczne zjawiska pojawiające się w obszarze pomocy psychologicznej i psychoterapeutycznej. Chodzi przede wszystkim o sytuacje, w których osoby niemające odpowiednich kwalifikacji oferują usługi przedstawiane jako psychoterapia. Często głównym celem takich działań jest zdobywanie zasięgów w internecie albo zarabianie pieniędzy. Problem polega na tym, że osoby poszukujące pomocy mogą nie wiedzieć, z kim naprawdę mają do czynienia. Warto zapoznać się z audioserialem „Psychowashing”, opublikowanym przez „Pismo”, w którym opisano mechanizmy wykorzystywania zainteresowania psychologią do celów komercyjnych.

Czy psychowashing dotyczy wyłącznie osób publikujących w internecie filmy o narcyzmie, ADHD czy innych popularnych tematach psychologicznych? A może również tych, którzy zapraszają ludzi na terapię, mimo że nie mają odpowiedniego wykształcenia?
Dotyczy również takich sytuacji. Mam na myśli osoby, które oferują programy przedstawiane jako terapeutyczne, choć same nie mają przygotowania psychologicznego czy psychoterapeutycznego. Nie chcę wymieniać konkretnych nazwisk, ale spotykamy się z ofertami bardzo kosztownych programów, na przykład dotyczących pracy z traumą. Ich ceny mogą zaczynać się od kilku tysięcy złotych. Jednocześnie w materiałach marketingowych pojawiają się obietnice, że po zakończeniu programu człowiek będzie szczęśliwy, przestanie cierpieć i zacznie prowadzić wspaniałe życie. Takie komunikaty są niezwykle atrakcyjne dla osób, które przeżywają trudności i szukają rozwiązania swoich problemów.

Terapia za kilka tysięcy złotych i obietnica szczęśliwego życia

Czyli ktoś może zapłacić sześć tysięcy złotych, wierząc, że w ten sposób rozwiąże wszystkie swoje problemy?
Tak właśnie może działać taki przekaz marketingowy. Ktoś słyszy, że wystarczy kupić program, aby uwolnić się od cierpienia i rozpocząć szczęśliwe życie. To bardzo kusząca obietnica. Problem polega na tym, że profesjonalna psychoterapia nie polega na gwarantowaniu określonych rezultatów w zamian za wpłatę konkretnej kwoty. Każdy człowiek ma inną historię, inne doświadczenia i inne trudności. Nie możemy zakładać, że jeden program będzie odpowiedni dla wszystkich i zapewni im identyczne efekty.

Wspomniałaś również o ustawieniach hellingerowskich. Wielu psychoterapeutów, którzy odwiedzają moje studio, reaguje na ten temat bardzo krytycznie. Dlaczego?
Moje zastrzeżenia dotyczą przede wszystkim przedstawiania ustawień hellingerowskich jako psychoterapii. Nie są one tym samym co uznane podejścia psychoterapeutyczne. Zdarza się, że osoby prowadzące takie spotkania obiecują rozwiązanie poważnych problemów podczas jednej, kilkugodzinnej sesji. Moim zdaniem jest to niebezpieczne, ponieważ nie ma wystarczającej kontroli nad tym, co dzieje się z uczestnikiem po zakończeniu spotkania. Obawiam się również możliwości wystąpienia poważnych reakcji psychicznych u osób szczególnie wrażliwych. Dlatego przestrzegam przed traktowaniem takich praktyk jako zamiennika profesjonalnej psychoterapii.

Czy każdy może nazywać się psychoterapeutą?

Jeśli ktoś przedstawia się jako psychoterapeuta, powinien przecież posiadać odpowiednie przygotowanie, przejść szkolenie i pracować również nad własnymi trudnościami. Czy problem polega na tym, że niektórzy wykorzystują niejasności związane z określeniami „terapeuta” i „psychoterapeuta”?
Tak. Przez długi czas brak jednoznacznych rozwiązań dotyczących posługiwania się tymi określeniami sprzyjał sytuacjom, w których osoby bez odpowiedniego przygotowania mogły przedstawiać swoje działania jako terapię. Zauważam, że niektóre osoby zaczynają obecnie ostrożniej używać takich nazw, ale sam problem pozostaje istotny. To prowadzi nas również do szerszego sporu o psychoterapię, jej standardy i sposób kształcenia specjalistów. W tej dyskusji pojawiają się także interesy finansowe, ponieważ profesjonalne szkolenie psychoterapeutyczne jest długie i kosztowne.

Na czym polega przygotowanie do zawodu psychoterapeuty? Dlaczego samo ukończenie kursu nie wystarcza?
Szkolenie psychoterapeutyczne to znacznie więcej niż zdobycie dyplomu. W ramach czteroletniego procesu kształcenia odbywają się seminaria, wykłady, superwizje szkoleniowe oraz różne formy pracy nad własnym funkcjonowaniem. W szkoleniu, o którym mówię, istotną częścią jest również długotrwały proces terapeutyczny w grupie. Tego nie można sprowadzić do samego przyswojenia wiedzy teoretycznej. Cztery lata są potrzebne nie tylko po to, żeby przekazać określony materiał, ale również po to, aby przyszły psychoterapeuta ukształtował się wewnętrznie w danym podejściu terapeutycznym. Aby korzystając z wiedzy intuicyjnie potrafił korzystać z technik i metod których się nauczył.

Dlaczego psychoterapeuta powinien przejść własną terapię?

Czyli przyszły psychoterapeuta musi nie tylko zdobywać wiedzę, ale również uporządkować własne doświadczenia i lepiej poznać siebie?
Tak. W moim poczuciu każdy psychoterapeuta powinien przejść własną terapię, niezależnie od tego, czy doświadczył w życiu szczególnie trudnych wydarzeń. Nie chodzi wyłącznie o rozwiązywanie osobistych problemów. Bardzo ważne jest rozwijanie świadomości własnych reakcji i emocji. Psychoterapeuta pracuje przecież w relacji z drugim człowiekiem. Powinien potrafić rozpoznawać, co w danej reakcji wynika z jego własnych doświadczeń, a co pochodzi od pacjenta. W dużej mierze pracując na przeciwprzeniesieniu, terapeuta powinien mieć taką świadomość. Pomaga to w odpowiedzialnym prowadzeniu procesu terapeutycznego.

Badania naukowe czy doświadczenie kliniczne — co jest ważniejsze?

Jedni psychoterapeuci podkreślają znaczenie badań naukowych, inni zwracają uwagę przede wszystkim na doświadczenie kliniczne i bezpośrednią pracę z pacjentami. Co twoim zdaniem jest ważniejsze?
Nie rozdzielałabym tych dwóch obszarów. Wiedza naukowa i doświadczenie kliniczne powinny się uzupełniać. Nie wyobrażam sobie dobrego przygotowania psychoterapeuty bez rzeczywistego kontaktu z pacjentami. Dlatego tak istotną rolę odgrywają staże kliniczne, przede wszystkim na oddziałach psychiatrycznych. Chodzi o możliwość obserwowania pracy doświadczonych specjalistów, uczestniczenia w zajęciach grupowych i stopniowego podejmowania własnej pracy z pacjentami pod odpowiednim nadzorem.

Dlaczego doświadczenie zdobywane w szpitalu psychiatrycznym jest tak ważne?
Ponieważ pozwala zetknąć się z bardzo różnymi problemami zdrowia psychicznego. W szpitalu spotykamy osoby z depresją, schizofrenią, zaburzeniem dwubiegunowym ( wcześniej choroba afektywna dwubiegunowa), zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi, zaburzeniami osobowości czy zachowaniami autoagresywnymi. Pracujemy również z pacjentami doświadczającymi myśli czy prób samobójczych. Możemy obserwować, jak funkcjonują w momencie przyjęcia do szpitala, jak przebiega ich leczenie i jak zmienia się ich stan przed wypisem. To doświadczenie daje perspektywę, której nie da się zdobyć wyłącznie podczas wykładów. Pozwala również lepiej rozumieć złożoność problemów, z jakimi pacjenci zgłaszają się później do gabinetów psychoterapeutycznych. 

Jakie są główne nurty psychoterapii?

W psychoterapii istnieje wiele nurtów. Mamy terapię Gestalt, poznawczo-behawioralną, psychodynamiczną, psychoanalityczną czy systemową. Czy wszystkie te podejścia są sobie równe?
Nie ukrywam, że mam własną perspektywę zawodową. Za szczególnie istotne uważam podejścia poznawczo-behawioralne, psychoanalityczne i psychodynamiczne oraz systemowe. Są to nurty, które mają rozwinięte zaplecze teoretyczne, badawcze i standardy szkoleniowe. Jednocześnie trzeba bardzo wyraźnie odróżnić psychoterapię systemową od ustawień hellingerowskich. To nie są pojęcia zamienne. Zdarza się, że osoby oferujące ustawienia hellingerowskie odwołują się do określenia „systemowy”, co może wprowadzać pacjentów w błąd.

Spotkałem się właśnie z argumentem osoby prowadzącej ustawienia hellingerowskie, która twierdziła, że również kształciła się w podejściu systemowym, więc jest to właściwie to samo.
Nie zgadzam się z takim utożsamianiem tych metod. Psychoterapia systemowa jest odrębnym podejściem psychoterapeutycznym, a ustawienia hellingerowskie nie są z nią tożsame. Zdarza się, że pacjenci pytają mnie o możliwość udziału w takich ustawieniach, ponieważ mają nadzieję, że pomogą im uporządkować trudne doświadczenia. Zwracam wtedy uwagę na brak wystarczających dowodów potwierdzających skuteczność tej metody jako psychoterapii oraz na kwestie bezpieczeństwa. W mojej ocenie warto wybierać pomoc opartą na odpowiednim przygotowaniu specjalisty, standardach etycznych i metodach poddawanych badaniom.

Jak wybrać odpowiedni nurt psychoterapii?

W całym sporze o psychoterapię nie możemy zapominać o najważniejszej osobie, czyli pacjencie. Jak powinien on wybrać odpowiedni nurt i psychoterapeutę?
To zależy przede wszystkim od problemu, z którym się zgłasza, i od tego, czego oczekuje od terapii. Nie każda osoba potrzebuje dokładnie takiej samej formy pracy. Dlatego tak ważne jest rozpoznanie jej potrzeb i celów. Jeśli pacjent zgłasza się z konkretnym objawem i zależy mu przede wszystkim na jego ograniczeniu, często kieruję go do psychoterapeuty poznawczo-behawioralnego. Jeżeli trudności dotyczą całej rodziny, relacji między rodzicami a dziećmi, rozważamy pomoc psychoterapeuty systemowego. Natomiast jeśli pacjent chce głębiej przyjrzeć się swojemu funkcjonowaniu, chce pozbyć się objawów ale równocześnie polepszyć swoją jakość życia. Przyjrzeć się  relacjom i utrwalonym sposobom przeżywania, odpowiednim kierunkiem będzie psychoterapia psychodynamiczna.

Czyli najważniejsze jest dopasowanie sposobu pracy do potrzeb konkretnej osoby, a nie przekonywanie wszystkich, że jeden nurt jest najlepszy?
Właśnie tak. Pacjent może przyjść z potrzebą ograniczenia określonych objawów, ale może również oczekiwać głębszej zmiany w swoim życiu. Czasami chodzi o trudności w relacjach rodzinnych, a czasami o lepsze zrozumienie siebie i własnych reakcji. Zadaniem specjalisty jest rozpoznanie tych potrzeb i zaproponowanie odpowiedniej formy pomocy. Nie chodzi o rywalizację między nurtami, lecz o to, żeby pacjent otrzymał wsparcie odpowiadające jego sytuacji.

Gdzie szukać pomocy psychologicznej i psychoterapeutycznej?

Gdzie można znaleźć więcej informacji o twojej działalności i skontaktować się z CRiP Psychoefekt?
Zapraszam do kontaktu za pośrednictwem strony Psychoefekt na Facebooku oraz naszej strony internetowej. Można tam znaleźć informacje dotyczące naszej działalności i możliwości skorzystania z pomocy.

Gość odcinka

Magdalena Dębowska

Psycholożka, psychoterapeutka psychodynamiczna, założycielka CRiP Psychoefekt.

239 wyświetleń

Doświadczenie kliniczne zdobywała w Szpitalu Psychiatrycznym im. Babińskiego, a także w placówkach ochrony zdrowia psychicznego, w tym w środowisku biznesowym. Łączy wiedzę naukową z praktyką kliniczną, podkreślając znaczenie relacji.

Prowadzi

Tomasz Słodki

dziennikarz · producent telewizyjny · autor

1,125 wyświetleń

Dziennikarz, przedsiębiorca, producent telewizyjny i autor siedmiu książek. Pionier transmisji internetowych w Polsce. Założyciel Centrum Prasowego Lemon i firmy Compas Multimedia, twórca kanałów Barwy Psychiki, Na Zdrowie TV i Naturalne Inspiracje.

Chcesz nagrać podobny odcinek?

Wywiady w naszych studiach z publikacją w kanałach tematycznych. Zestaw książek + 4 lub 12 wywiadów.