Jak słuchać swojego ciała i odzyskać przyjemność?

Emisja: Poniedziałek, 28 grudnia 2026, 13:00

Jak słuchać swojego ciała i odzyskać przyjemność? Marta Sokołowska opowiada o stresie, spacerach w naturze, seksualności i tańcu bez presji perfekcjonizmu.

O odcinku Cała ramówka Wyświetleń: 1

O odcinku

Jak słuchać swojego ciała? Natura, taniec i przyjemność pomagają odzyskać kontakt ze sobą

Ciągły pośpiech, stres i nadmiar obowiązków sprawiają, że coraz trudniej nam odpoczywać i odczuwać przyjemność. Jak słuchać swojego ciała, rozpoznawać napięcie i odzyskać naturalną spontaniczność? W programie „Barwy Psychiki” Tomasz Słodki rozmawia z psycholożką i psychoterapeutką Martą Sokołowską o wpływie natury na samopoczucie, świadomym doświadczaniu ciała, seksualności oraz tańcu, który może pomóc uwolnić się od presji perfekcjonizmu.

Co mówi nam ciało? Stres, napięcie i przeciążenie obowiązkami

Tomasz Słodki: Dzisiaj porozmawiamy o ciele, naturze, tańcu i przyjemności. Co właściwie mówi nam nasze ciało?
Marta Sokołowska: Bardzo dużo. Ciało przekazuje nam informacje między innymi o tym, w jakiej kondycji jest nasz układ nerwowy i w jakim trybie funkcjonujemy. Jeżeli przez wiele lat żyjemy przede wszystkim zadaniowo, realizujemy kolejne projekty i skupiamy się wyłącznie na obowiązkach, nasze ciało pozostaje w ciągłej gotowości. Przygotowuje się do sprostania następnym wyzwaniom, które przed nim stawiamy. Można powiedzieć, że ciało bardzo się stara wykonywać to, czego od niego oczekujemy. Czasami nawet się wyłącza, żebyśmy mogli odpocząć. Problem pojawia się jednak wtedy, kiedy przez długi czas działamy na wysokich obrotach. Układ nerwowy pozostaje w stanie czuwania, nieustannie wypatrując kolejnych sygnałów i zadań. W takiej sytuacji trudno się odprężyć, nawet jeśli fizycznie przestajemy pracować.

Dlatego niektórzy ludzie odczuwają przewlekłe zmęczenie, którego nie usuwa krótki odpoczynek. Nie chodzi bowiem wyłącznie o zmęczenie mięśni czy fizyczne wyczerpanie. Istotną rolę odgrywa również utrzymujące się napięcie i trudność z przejściem w stan głębokiego relaksu. Kiedy przez cały czas jesteśmy w trybie gotowości, mamy też ograniczony dostęp do przyjemności i pełnego doświadczania życia. Nasza uwaga koncentruje się na tym, co jeszcze trzeba zrobić, zamiast na tym, co aktualnie czujemy.

Czy właśnie dlatego wyjście do lasu potrafi czasami dać nam więcej niż nawet najlepsza rada od bliskiej osoby?
Tak, ale pod jednym bardzo ważnym warunkiem: nie możemy traktować spaceru jako kolejnego zadania do wykonania. Jeśli wychodzę do lasu z nastawieniem: „Teraz muszę się wyciszyć, zrelaksować i osiągnąć określony efekt”, to nadal pozostaję w tym samym trybie zadaniowym. Tymczasem chodzi o to, żeby po prostu wejść do lasu i go doświadczać. Sama przez pewien czas prowadziłam spotkania terapeutyczne podczas spacerów w lesie. Było to wówczas dość innowacyjne podejście, które wywoływało różne reakcje w środowisku psychoterapeutów. Dzisiaj również zdarza mi się spacerować z klientami, a także organizować grupowe wyjścia do lasu. Nie mają one konkretnego celu do osiągnięcia. Chodzi przede wszystkim o to, żeby przez chwilę pobyć w naturze.

Kiedy idziemy przez las i zaczynamy naprawdę zauważać otoczenie, słyszymy śpiew ptaków, szum drzew, dostrzegamy światło słoneczne przenikające przez liście czy fakturę kory. To doświadczenie może wspierać regulację układu nerwowego. Stopniowo wyciszamy się, a ciało zaczyna odpuszczać napięcie. Czasami nawet po krótkim spacerze wracamy do codzienności w zupełnie innym stanie. Sama wielokrotnie doświadczałam tego w trudnych momentach swojego życia. Las był dla mnie miejscem, które pomagało mi odzyskać równowagę.

Czyli nie potrzebujemy żadnych specjalnych technik ani wyposażenia, żeby zacząć korzystać z takiego kontaktu z naturą?
Nie. To jedna z największych zalet spacerowania. Jest łatwo dostępne, bezpłatne i nie wymaga specjalistycznego sprzętu. Wystarczą wygodne buty i chęć wyjścia z domu. Najważniejsze, żeby nie planować każdego elementu spaceru, nie kontrolować wszystkiego i nie oczekiwać od siebie określonych rezultatów. Czasami chodzę do lasu z koleżankami. Rozmawiamy wtedy o różnych sprawach, również biznesowych, ale jednocześnie jesteśmy w kontakcie z przyrodą. Innym razem organizuję spacery grupowe, podczas których chodzi przede wszystkim o samo bycie w naturze.

Z tych doświadczeń powstał również mój workbook spacerowy, który nazywam „spacerownikiem”. Jest dostępny na mojej stronie www.soczystezycie.pl . To trzydziestodniowy workbook zawierający konkretne propozycje i instrukcje na każdy dzień. Kiedy zaczęłam zapisywać własne obserwacje ze spacerów, zauważyłam, że mogą być pomocne również dla innych osób. Organizowałam także trzydziestodniowe wyzwania spacerowe, podczas których uczestnicy stopniowo budowali nowy nawyk. Nie chodzi o to, żeby od razu wychodzić na wielogodzinne wędrówki. Zawsze powtarzam, że pierwszy krok do zmiany nie musi być wielki. Ważne, żeby był prawdziwy.

Regularne spacery mogą zmieniać nie tylko nasze samopoczucie fizyczne. Czasami pojawiają się również głębsze refleksje dotyczące własnego życia. Możemy odkrywać nowe rzeczy o sobie, swoich potrzebach i wartościach. Warto jednak pozostawić sobie przestrzeń na takie doświadczenia, zamiast przez cały czas rozmawiać przez telefon albo skupiać się na ekranie. Kontakt z naturą może stać się okazją do zatrzymania i zastanowienia się nad tym, co naprawdę jest dla nas ważne.

Kontakt z naturą i oddechem. Jak odzyskać świadomość własnego ciała?

Wróćmy do ciała i oddechu. Jak ludzie opisują moment, w którym po raz pierwszy od wielu lat naprawdę zaczynają czuć swoje ciało?
Bardzo różnie, ale często powtarza się jeden motyw: zaczynają czuć, zamiast wyłącznie rozumieć. To zasadnicza różnica. Nie chodzi o analizowanie wszystkiego w głowie, ale o bezpośrednie doświadczenie. Ktoś nagle zauważa: „Jestem napięta” albo „Czuję napięcie w ciele”. Dotyka drzewa i odczuwa jego fakturę. Po chwili może zauważyć, że napięcie zaczyna ustępować. Nie musi rozumieć wszystkich mechanizmów, które za tym stoją. Po prostu czuje zmianę.

Nie musimy przy tym koniecznie wybierać się do lasu. Możemy pójść do parku, na łąkę albo w inne dostępne miejsce, w którym mamy kontakt z przyrodą. Piękne jest to, że natura nas nie poucza. Nie mówi, że mamy działać szybciej, osiągnąć określony cel czy podążać jedną właściwą drogą. Możemy się po prostu zatrzymać i doświadczać. Sama bardzo lubię chodzić boso, kiedy mam taką możliwość. Nie przeszkadzają mi nawet szyszki pod stopami, ale wiem, że nie wszyscy to lubią. Nie istnieje przecież jedna metoda odpowiednia dla każdego człowieka. Ktoś może wybrać spacer po miękkiej łące, ktoś inny woli pozostać w butach. Najważniejsze jest zauważanie własnych odczuć i tego, co dzieje się w ciele.

Czy takie proste doświadczenia mogą mieć znaczenie również w pracy z osobami przeżywającymi poważniejsze trudności psychiczne?
Pamiętam jednego z moich pacjentów z depresją. Próbowałam z nim różnych metod terapeutycznych, ale przez długi czas nie przynosiły oczekiwanych rezultatów. Miałam już wtedy spore doświadczenie zawodowe, a mimo to czułam bezradność. W pewnym momencie zaproponowałam, żebyśmy spróbowali czegoś innego. Zabrałam go na spacer do niewielkiego fragmentu lasu znajdującego się niedaleko mojego gabinetu. Poszliśmy raz, potem drugi. Początkowo spotykaliśmy się dwa razy w tygodniu, później raz.

Z czasem okazało się, że pacjent zaczął samodzielnie wychodzić na spacery również poza naszymi spotkaniami. To było dla niego bardzo ważne. W depresji nawet podstawowe czynności, takie jak wstanie z łóżka, ubranie się czy zadbanie o higienę, mogą wymagać ogromnego wysiłku. Żeby wyjść do lasu, musiał wstać, umyć się, ubrać i przygotować do wyjścia. Te proste czynności zaczęły go stopniowo uruchamiać. W jego przypadku właśnie taka niewielka aktywność okazała się istotnym elementem zmiany. Nie była to żadna skomplikowana technika. Po prostu zaczął wychodzić z domu i doświadczać świata poza własnymi trudnościami.

To bardzo ciekawe, co mówisz o odczuwaniu. Sam uwielbiam zdejmować buty na plaży. Nawet kiedy jest zimno, lubię chodzić po piasku, a czasami wejść do wody tylko po to, żeby poczuć jej temperaturę. Niedawno wybraliśmy się z Kamilo i Elizą na tereny podmokłe. W pewnym momencie zdjąłem buty, ponieważ bardzo chciałem przejść się boso po łące.
Chciałeś po prostu poczuć, jak to jest.

Dokładnie. Nagle odkryłem, że ziemia jest niesamowicie miękka. Kiedy po niej chodziłem, miałem wrażenie, jakbym stąpał po gąbce. To było dla mnie zupełnie nowe doświadczenie. Pomyślałem sobie: „Mam ponad czterdzieści lat, a właśnie odkrywam coś tak prostego i tak przyjemnego”. Nie chodziło nawet o błoto czy ubrudzone stopy, ale o samą niezwykłą miękkość podłoża.
I to jest właśnie piękne. Kiedy opowiadasz o tym doświadczeniu, widać po twojej twarzy, jak bardzo jest ono dla ciebie żywe. To właśnie nazywam soczystością życia. Masz prawie czterdzieści lat, a nadal możesz odkrywać coś nowego i odczuwać autentyczny zachwyt. Nagle zwykłe przejście się po miękkiej ziemi staje się czymś niezwykłym. Właśnie takie momenty sprawiają, że życie nabiera smaku. Nie musimy przeżywać spektakularnych wydarzeń, żeby poczuć, że naprawdę żyjemy.

Seksualność, taniec i przyjemność. Dlaczego warto odpuścić kontrolę?

Czy kiedy przestajemy funkcjonować wyłącznie w trybie „muszę”, zmienia się również nasza seksualność?
Bardzo. Kiedy żyjemy w trybie „muszę”, skupiamy się przede wszystkim na zadaniach. Musimy zapłacić rachunki, załatwić różne sprawy, wykonać obowiązki i zadbać o codzienne funkcjonowanie. W tym wszystkim często tracimy kontakt z własnymi odczuciami. Przyjemność schodzi na dalszy plan, ponieważ zazwyczaj nie jest czymś, co uznajemy za niezbędne do realizowania dorosłych obowiązków. W rezultacie coraz trudniej nam doświadczać spontaniczności i swobody, również w seksualności.

Niedawno rozmawiałam z klientką, która opowiadała, że w jej relacji z mężem pogorszyło się życie seksualne. Zaczęłyśmy przyglądać się temu, co dzieje się podczas ich zbliżeń. W pewnym momencie powiedziała, że być może problem polega na tym, iż bardzo stara się dobrze wypaść. Zastanawia się, jak wygląda jej ciało, jak układają się włosy i czy wszystko robi właściwie. Jest tak skupiona na kontrolowaniu siebie, że właściwie nie ma już przestrzeni na odczuwanie przyjemności. Jeśli seks staje się kolejnym zadaniem, w którym trzeba osiągnąć określony rezultat i dobrze wypaść, trudno o naturalną bliskość.

Bo seks chyba właśnie polega między innymi na tym, żeby na chwilę o wszystkim zapomnieć.
Tak, na spontaniczności i przede wszystkim na odpuszczeniu kontroli. Jeśli podczas zbliżenia cały czas zastanawiamy się, jak wyglądamy, czy jesteśmy wystarczająco głośni albo cisi, co myśli o nas partner i czy spełniamy jego oczekiwania, trudno nam być autentycznymi. Zaczynamy kontrolować każdy ruch i każdą reakcję. Za taką potrzebą kontroli często stoi lęk. A kiedy jesteśmy skoncentrowani na lęku, planowaniu i ocenianiu siebie, pozostaje znacznie mniej miejsca na przyjemność.

Swoboda pojawia się wtedy, kiedy pozwalamy sobie nie wiedzieć, jak wszystko się potoczy. Nie musimy planować każdego elementu doświadczenia ani kontrolować tego, jak jesteśmy postrzegani. Możemy być naturalni i autentyczni. Dotyczy to nie tylko seksualności, ale również wielu innych obszarów życia. Kiedy obok słowa „muszę” zaczynamy stawiać słowo „chcę”, ciało stopniowo odzyskuje przestrzeń na odczuwanie.

Czy podobnie działa taniec?
Zdecydowanie. Mogę opowiedzieć o własnym doświadczeniu, ponieważ w tym roku zaczęłam uczyć się bachaty. Mam czterdzieści pięć lat i pomyślałam: „Dlaczego nie?”. Pierwsza lekcja była bardzo przyjemna. Na drugiej pojawił się już jednak konkretny układ choreograficzny i konieczność zapamiętania kroków. Mam w sobie pewien rys perfekcjonistki, więc natychmiast zaczęłam wymagać od siebie, żeby wszystko wykonać poprawnie. Kiedy okazało się, że nie nadążam za krokami, moje ciało po prostu się zablokowało. I pokazało sięjeszce więcej niż myślałam. Opisuje to w jednym z pierwszych NEOlistów, który mozna otrzymać po zapisie na www.soczystezycie.pl Skracając: ciało pamięta więcej niż nam się wydaje, ma swoje nawyki i miękkie ruchy moga być mu obce. Gdy do tego dochodzi jeszcze głowa z przekonaniami i perfekcjonizm może się okazać , że nawet “zwykły” taniec jest niewykonalny. I dopiero odpuszczenie pozwala ruszyć… 

Rozmawialiśmy o tym również przed nagraniem. Opowiadałem Ci, że kiedy wyjeżdżam do Ameryki Łacińskiej i tańczę, w pewnym momencie przestaję kontrolować kroki. Zaczynam po prostu czuć drugą osobę, z którą tańczę. I nagle okazuje się, że potrafię tańczyć naprawdę świetnie, chociaż nie zastanawiam się już, czy każdy ruch wykonuję dokładnie tak, jak powinienem.
Właśnie o to chodzi. To jest czucie. Kiedy przestajemy kontrolować każdy szczegół i pozwalamy sobie doświadczać, pojawia się swoboda. Nie musimy wszystkiego rozumieć, analizować i wykonywać perfekcyjnie. Możemy po prostu być w danym doświadczeniu. I właśnie wtedy ciało zaczyna nam pokazywać, jak wiele przyjemności może płynąć z życia.

Gość odcinka

Marta Sokołowska

Psychoterapeutka, autorka e-booków

89 wyświetleń

Pokazuje, że życie w trybie „muszę” nie jest jedyną możliwością. Pomaga ludziom zatrzymać się, poczuć głód życia i zacząć smakować soczystą codzienność. Sama przeszła tę drogę, a po ponad 20 latach pracy z ludźmi zamiast mówić jak żyć, razem z…

Prowadzi

Tomasz Słodki

dziennikarz · producent telewizyjny · autor

1,036 wyświetleń

Dziennikarz, przedsiębiorca, producent telewizyjny i autor siedmiu książek. Pionier transmisji internetowych w Polsce. Założyciel Centrum Prasowego Lemon i firmy Compas Multimedia, twórca kanałów Barwy Psychiki, Na Zdrowie TV i Naturalne Inspiracje.

Chcesz nagrać podobny odcinek?

Wywiady w naszych studiach z publikacją w kanałach tematycznych. Zestaw książek + 4 lub 12 wywiadów.