Od „muszę” do „chcę”. Jak odzyskać kontrolę nad życiem?
Od „muszę” do „chcę” – jak zmienić podejście do obowiązków? Marta Sokołowska wyjaśnia, jak odzyskać radość życia, zadbać o siebie i podejmować świadome decyzje.
O odcinku
Od „muszę” do „chcę”. Jak odzyskać kontrolę nad własnym życiem?
Codzienność wypełniona obowiązkami potrafi sprawić, że przestajemy czerpać radość z życia. Jak zmienić podejście z „muszę” na „chcę”, nie rezygnując z odpowiedzialności za rodzinę, pracę i własne zobowiązania? W programie „Barwy Psychiki” Tomasz Słodki rozmawia z psychoterapeutką Martą Sokołowską o świadomych wyborach, poczuciu winy, relacjach i odzyskiwaniu przestrzeni na własne potrzeby. Okazuje się, że zmiana nie musi oznaczać życiowej rewolucji.
Życie w trybie „muszę”. Dlaczego obowiązki odbierają nam radość?
Tomasz Słodki: Zanim weszliśmy do studia, powiedziałaś mi, że życie czasami sprowadza się wyłącznie do ogarniania. Co dokładnie masz na myśli?
Marta Sokołowska: Dla mnie życie, które polega wyłącznie na ogarnianiu, jest wypełnione zadaniami i sprawami do załatwienia, ale brakuje w nim głównego bohatera, czyli nas samych. Robimy mnóstwo rzeczy, a pod koniec dnia zastanawiamy się, gdzie właściwie byliśmy w tym wszystkim. Dzieci odwiezione, śniadanie przygotowane, obiad ugotowany, pranie nastawione, praca wykonana, mieszkanie posprzątane. Wszystko jest zrobione, możemy wreszcie się położyć, ale pojawia się pytanie: „Czy ja w ogóle byłam obecna w tym dniu?”. Ogarnianie życia polega właśnie na realizowaniu kolejnych zadań bez prawdziwego przeżywania tego, co się dzieje. Kiedyś spotkałam się w książce z określeniem „zamieszkać w swoim życiu”. Bardzo mi się ono spodobało, ponieważ dobrze pokazuje różnicę między wykonywaniem obowiązków a rzeczywistym uczestniczeniem we własnym życiu. Samo sprawne zarządzanie codziennością nie wystarcza, żebyśmy czuli, że naprawdę żyjemy.
Czyli słowo „muszę” zaczyna dominować nad wszystkim innym. Jak zauważyć własne potrzeby, kiedy przez cały dzień myślimy wyłącznie o kolejnych obowiązkach?
Przede wszystkim warto się zatrzymać. Spróbować choć przez chwilę nie działać automatycznie.
Ale jak to zrobić w praktyce? Mamy stanąć na środku ulicy i przestać się ruszać?
Chodzi o zatrzymanie się wewnętrznie. Zamiast pędzić i natychmiast realizować kolejne zadanie, możemy przez moment zastanowić się, czy naprawdę musimy je teraz wykonać, czy może jednak chcemy to zrobić. Nie chodzi o nagłą rewolucję. Osoby, które przychodzą do mnie na spotkania, czasami obawiają się, że będziemy wywracać ich życie do góry nogami. Tymczasem nie musimy od razu niczego zmieniać. Pierwszy krok polega na tym, żeby przestać wykonywać wszystko z rozpędu. Zatrzymać się i zapytać siebie: „Czy ja naprawdę chcę to zrobić?”. Czasami odpowiedź brzmi „nie”, ale na danym etapie i tak decydujemy się wykonać określone zadanie.
Bo musimy?
Bo wydaje nam się, że musimy. Tymczasem za wieloma obowiązkami kryją się konkretne powody, dla których chcemy coś zrobić. Na przykład płacę rachunek za prąd, ponieważ chcę mieć w domu elektryczność.
Czyli sama zmiana sposobu myślenia i nazywania obowiązków może już coś zmienić?
Tak, również sama zmiana języka ma znaczenie. Możemy zapytać siebie, czy rzeczywiście musimy zapłacić rachunek, czy może chcemy to zrobić, ponieważ zależy nam na określonym rezultacie. Chcę mieć prąd, żeby móc korzystać z oświetlenia, przygotować posiłek albo wykonywać swoją pracę. Chcę mieć ciepło w domu, dlatego płacę za gaz. Zamiast koncentrować się wyłącznie na przymusie, zaczynam dostrzegać własny wybór i jego uzasadnienie.
Jak zamienić „muszę” na „chcę” i podejmować świadome decyzje?
To bardzo ciekawe podejście. Czyli ja nie muszę płacić za prąd w studiu, ale chcę to robić, ponieważ zależy mi na nagrywaniu wywiadów i korzystaniu z całego oświetlenia?
Dokładnie. To wymaga pewnego treningu. Bardzo często słyszę od ludzi: „Mam tyle rachunków do zapłacenia”. A przecież płacimy je dlatego, że chcemy korzystać z określonych rzeczy. Podobnie jest z innymi obowiązkami. Mogłabym powiedzieć, że musiałam dzisiaj przyjechać do Warszawy na nagranie, ale w rzeczywistości chciałam tutaj przyjechać. Chciałam z Tobą porozmawiać i pokazać ludziom, że istnieje inny sposób patrzenia na życie niż nieustanne „muszę”. Mieszkam w małym miasteczku, więc przyjazd oznaczał dla mnie ponad godzinę jazdy samochodem w porannych korkach. Nie jestem jednak z tego powodu nieszczęśliwa, ponieważ wcześniej świadomie zdecydowałam, że chcę uczestniczyć w tej rozmowie. Teraz odczuwam z tego satysfakcję.
Rzeczywiście można w ten sposób przestać nieustannie siebie obciążać. Kiedy wynająłem studio, podjąłem decyzję, że chcę je prowadzić, a więc również opłacać związane z nim rachunki. Mimo wszystko zmiana takiego myślenia wydaje się trudna.
Na początku rzeczywiście może być trudno, ponieważ przez lata przyzwyczajaliśmy się do określonego sposobu myślenia.
Zamiast mówić: „Muszę zapłacić za prąd, bo mi go odetną”, mogę powiedzieć: „Chcę zapłacić za prąd, ponieważ chcę nagrywać świetne wywiady i mieć w studiu tysiące świateł”.
Właśnie tak. Nie musimy motywować się wyłącznie strachem przed konsekwencjami. Nie chcę żyć w ciągłym lęku, że zabraknie mi pieniędzy, zachoruję albo ktoś odetnie mi prąd. Wolę dostrzegać, dlaczego podejmuję określone działania i co dzięki nim zyskuję. W ten sposób przestaję nieustannie siebie straszyć.
Czy takie podejście można zastosować również w relacjach? Załóżmy, że jestem z kimś skonfliktowany. Zamiast mówić, że muszę porozmawiać z tą osobą, mogę uznać, że chcę wyjaśnić konflikt, ponieważ zależy mi na dobrej relacji i nie chcę odczuwać smutku czy poczucia winy?
Tak, ale w relacjach szczególnie ważna jest uważność na własną motywację. Warto sprawdzić, czy rzeczywiście chcemy coś wyjaśnić, ponieważ zależy nam na drugiej osobie, czy może kieruje nami poczucie winy albo lęk przed odrzuceniem. To dwie zupełnie różne sytuacje. Możemy chcieć porozmawiać z kimś, ponieważ tę osobę kochamy, lubimy, cenimy i zależy nam na utrzymaniu kontaktu. Możemy jednak również próbować za wszelką cenę zakończyć konflikt, ponieważ boimy się, że ktoś uzna nas za złego człowieka. Dlatego warto zatrzymać się i zapytać siebie: „Dlaczego naprawdę chcę to zrobić?”. Wiele osób unika konfliktów ze strachu albo dlatego, że nie chce uchodzić za kłótliwe. Tymczasem czym innym jest próba zrozumienia drugiego człowieka i wyjaśnienia sytuacji, a czym innym potrzeba udowodnienia własnej racji. Czasami warto porozmawiać, a czasami po prostu zostawić sprawę.
Szczególnie jeśli druga osoba nie chce rozmawiać. Nie możemy przecież zmusić jej do wyjaśnienia konfliktu.
Dokładnie. Czasami wielkim aktem odwagi i pozostania w zgodzie ze sobą jest właśnie rezygnacja z dalszego wyjaśniania. Nie zawsze musimy podejmować kolejną próbę rozmowy, szczególnie kiedy druga strona nie chce w niej uczestniczyć.
Co tracimy, jeśli przez wiele lat żyjemy wyłącznie w poczuciu powinności i nieustannie powtarzamy sobie, że coś musimy?
Najczęściej tracimy samo życie. Tracimy jego lekkość, dostęp do radości, ciekawości i tego wszystkiego, co nas ożywia. Jeśli funkcjonujemy wyłącznie w trybie „muszę”, codzienność staje się pasmem obowiązków i trudności. Sama miałam taki okres, kiedy nieustannie realizowałam kolejne zadania i byłam potwornie zmęczona. Nie wynikało to z lenistwa ani niechęci do działania. Po prostu moje życie było wypełnione dorosłymi obowiązkami, a niemal nie było w nim dorosłych przyjemności. Kiedy brakuje równowagi między „muszę” a „chcę”, pojawiają się smutek, zmęczenie i poczucie pustki. Nie chodzi oczywiście o to, żeby całkowicie wyeliminować obowiązki. Jesteśmy dorosłymi, odpowiedzialnymi ludźmi i zawsze będą sprawy, którymi trzeba się zająć. Ważne jednak, żeby obok nich znalazło się miejsce na nasze własne pragnienia i świadome wybory.
Jak odzyskać równowagę między obowiązkami a własnymi potrzebami?
Bardzo podoba mi się ta filozofia. Już zaczynam zastanawiać się, które rzeczy w swoim życiu mógłbym zmienić z „muszę” na „chcę”. Od czego najlepiej zacząć?
Pierwszym krokiem jest zauważenie, jak często posługujemy się słowem „muszę”. Sama przyglądam się temu, w jakich sytuacjach myślę: „Znowu coś muszę zrobić”. Zanim cokolwiek zmienimy, powinniśmy najpierw zobaczyć, w jakim trybie funkcjonujemy. Możemy zdecydować, że od czasu do czasu będziemy się zatrzymywać i sprawdzać, dlaczego podejmujemy określone działania. Nie chodzi o nieustanne analizowanie każdej drobnej czynności, ponieważ wtedy moglibyśmy utknąć w samym rozmyślaniu. Wystarczy krótka chwila przed podjęciem decyzji. Z czasem coraz łatwiej rozpoznajemy, co naprawdę chcemy zrobić, a co wykonujemy wyłącznie z przyzwyczajenia.
Wyobrażam sobie jednak, że niektórzy pomyślą: „Jeśli przestanę kierować się dyscypliną i zacznę robić tylko to, na co mam ochotę, wszystko się rozsypie. Nie zapłacę rachunków, zabraknie prądu i pojawią się problemy”. Czy takie obawy są uzasadnione?
Oczywiście nasze decyzje mają konsekwencje. Dlatego zawsze zachęcam, żeby nie katastrofizować, ale sprawdzać, co rzeczywiście się dzieje. Zatrzymanie się i zauważenie własnych potrzeb nie oznacza przecież, że natychmiast musimy podjąć radykalne działania. Możemy najpierw po prostu przyjrzeć się swojemu życiu i zobaczyć, gdzie działamy z poziomu „muszę”, a gdzie z poziomu „chcę”. Jeśli ktoś przez całe życie funkcjonował w trybie organizowania wszystkiego i załatwiania kolejnych spraw, nie ma sensu mówić mu, żeby nagle przestał to robić. Rzeczywiście mogłoby to doprowadzić do problemów. Zachęcam raczej do bardzo małych zmian. Można zacząć od symbolicznego 0,1 procenta. Nie trzeba od razu skakać na głęboką wodę. Wystarczy zanurzyć stopę i sprawdzić, co się wydarzy. Na przykład usiąść na piętnaście minut z kawą w słońcu, bez pośpiechu i myślenia o kolejnych obowiązkach. Czy naprawdę świat się wtedy zawali?
Nie, przecież nikt nawet nie zauważy tych piętnastu minut.
Właśnie. Czy wszyscy będą rozczarowani? Czy bliscy nas opuszczą, a klienci zrezygnują ze współpracy? Warto sprawdzić, czy nasze obawy rzeczywiście mają pokrycie w rzeczywistości. Opowiem ci o własnym doświadczeniu. Kiedy urodziłam córkę, również przyjęłam przekonanie, że teraz dziecko musi być zawsze na pierwszym miejscu. Przez kilka lat, kiedy była mała, podporządkowywałam jej właściwie wszystko. Zapominałam nawet o tym, że sama potrzebuję odpoczynku. W pewnym momencie postanowiłam wyjść na półgodzinny spacer do lasu. Zostawiłam córkę pod opieką dziadków i poszłam sama. Po tych trzydziestu minutach wróciłam zupełnie inną osobą. Byłam spokojniejsza, bardziej wyrozumiała i mogłam być lepszą mamą. Podobnie jest w pracy z klientami. Kiedy dbam o siebie i nie funkcjonuję na resztkach energii, mogę być bardziej autentyczna, uważna i skuteczna. Nie muszę działać w nieustannym maratonie obowiązków ani poświęcać siebie, żeby dobrze zajmować się innymi.
Pracujesz zarówno online, jak i stacjonarnie?
Tak. Od czasu pandemii COVID-19 prowadzę wiele spotkań online. To ogromne ułatwienie, ponieważ mogę rozmawiać z ludźmi mieszkającymi w różnych częściach świata. Jednocześnie mam również gabinet stacjonarny, ponieważ część osób preferuje bezpośredni kontakt. Każda z tych form spotkań ma swoją specyfikę. Jeśli jednak ktoś mieszka na przykład w Stanach Zjednoczonych i chce ze mną porozmawiać, nie będę zapraszać go do małego miasteczka na Mazowszu. Możemy spotkać się przez internet i również nawiązać wartościowy kontakt. Staram się zawsze dopasowywać formę pracy do potrzeb konkretnej osoby.
Gdzie można znaleźć informacje o Twojej działalności i dostępnych materiałach?
Zapraszam na stronę www.soczystezycie.pl
Gość odcinka
Marta Sokołowska
Psychoterapeutka, autorka e-booków
89 wyświetleń
Pokazuje, że życie w trybie „muszę” nie jest jedyną możliwością. Pomaga ludziom zatrzymać się, poczuć głód życia i zacząć smakować soczystą codzienność. Sama przeszła tę drogę, a po ponad 20 latach pracy z ludźmi zamiast mówić jak żyć, razem z…
Prowadzi
Tomasz Słodki
dziennikarz · producent telewizyjny · autor
1,036 wyświetleń
Dziennikarz, przedsiębiorca, producent telewizyjny i autor siedmiu książek. Pionier transmisji internetowych w Polsce. Założyciel Centrum Prasowego Lemon i firmy Compas Multimedia, twórca kanałów Barwy Psychiki, Na Zdrowie TV i Naturalne Inspiracje.
Chcesz nagrać podobny odcinek?
Wywiady w naszych studiach z publikacją w kanałach tematycznych. Zestaw książek + 4 lub 12 wywiadów.




