Depresja – objawy, leczenie i sposoby radzenia sobie

Emisja: Piątek, 18 grudnia 2026, 11:00

Objawy depresji to nie tylko smutek. Joanna Fatz wyjaśnia, kiedy szukać pomocy, jak działa leczenie depresji i co może wspierać zdrowie psychiczne na co dzień.

O odcinku Cała ramówka Wyświetleń: 2

O odcinku

Depresja to nie zwykły smutek. Jak rozpoznać objawy i kiedy szukać pomocy?

Depresja nie jest chwilowym pogorszeniem nastroju ani oznaką słabości. To zaburzenie, które może wpływać na emocje, koncentrację, sen i codzienne funkcjonowanie. Jak rozpoznać objawy depresji? Kiedy potrzebna jest psychoterapia, a kiedy leczenie farmakologiczne? Czy można całkowicie wyzdrowieć? Tomasz Słodki rozmawia z Joanną Fatz, psycholożką, diagnostką i interwentką kryzysową, o leczeniu depresji oraz sposobach wspierania zdrowia psychicznego.

Depresja a zwykły smutek. Jak rozpoznać objawy choroby?

Tomasz Słodki: Depresja nie jest wymysłem ani zwykłym przygnębieniem. To zaburzenie uznawane przez medycynę, które może poważnie wpływać na życie człowieka. Dlaczego wciąż tak często mylimy depresję ze smutkiem?
Joanna Fatz: Zgadza się, depresja jest zaburzeniem, które oddziałuje na wiele sfer naszego funkcjonowania, również na organizm. Myślę, że świadomość społeczna dotycząca depresji jest coraz większa, ale nadal zdarza się słyszeć, że to po prostu smutek albo gorszy nastrój. Niektórzy uważają, że wystarczy powiedzieć osobie z depresją: „Weź się w garść, przecież wszystko jest w porządku. Myśl pozytywnie i będzie dobrze”. Tymczasem to nie jest takie proste.

Co właściwie oznacza rada „myśl pozytywnie”, kiedy człowiek nie jest w stanie skierować swoich myśli w tę stronę?
Właśnie na tym polega problem. Osoba z depresją nie może po prostu zdecydować, że od tej chwili będzie myślała pozytywnie i poczuje się lepiej. To zaburzenie, które wymaga odpowiedniego podejścia i często profesjonalnej pomocy.

Na nasze samopoczucie może wpływać bardzo wiele czynników. Co dzieje się z człowiekiem, kiedy psychika i organizm mówią: „Dość”?
Możemy zacząć funkcjonować w trybie przetrwania, w stanie podwyższonej gotowości. To moment, w którym warto poszukać profesjonalnej pomocy i rozpocząć pracę z psychoterapeutą. Czasami potrzebne są również leki, dlatego konieczna może być konsultacja psychiatryczna. O zastosowaniu farmakoterapii decyduje jednak wyłącznie lekarz.

Czym zatem depresja różni się od zwykłego smutku?
Smutek jest emocją, która pojawia się najczęściej w odpowiedzi na jakieś wydarzenie i po pewnym czasie mija. Nasz nastrój może zmieniać się nawet w ciągu jednego dnia. Rano możemy odczuwać smutek, a kilka godzin później już nie. Depresja natomiast utrzymuje się znacznie dłużej i wywiera duży wpływ na nasze funkcjonowanie. Jej objawami mogą być poczucie bezwartościowości, problemy ze snem, trudności z koncentracją, brak motywacji i ogromne osłabienie. Mogą pojawiać się również dolegliwości psychosomatyczne, takie jak różnego rodzaju bóle czy problemy żołądkowo-jelitowe.

Często człowiek nie rozumie, dlaczego tak źle się czuje. Wydaje mu się, że nie ma ku temu żadnego powodu, ponieważ w jego życiu nie dzieje się obecnie nic szczególnie trudnego. A jednak nie ma siły wstać z łóżka, wykonywać codziennych obowiązków czy podejmować jakichkolwiek działań. To właśnie ten brak energii i motywacji jest jednym z bardzo istotnych problemów. Depresja może pojawić się również wtedy, gdy z pozoru wszystko w naszym życiu układa się dobrze.

Leczenie depresji. Kiedy potrzebne są leki i psychoterapia?

W którym momencie należy rozpocząć farmakoterapię? Kiedy sama psychoterapia może okazać się niewystarczająca?
Zazwyczaj psycholog lub psychoterapeuta, obserwując stan pacjenta, może zasugerować konsultację psychiatryczną. Natomiast decyzję dotyczącą leczenia farmakologicznego zawsze podejmuje lekarz. To bardzo ważne, ponieważ nie powinniśmy samodzielnie rozpoczynać przyjmowania leków ani ich odstawiać, nawet jeśli poczujemy się lepiej.

Leki przeciwdepresyjne nie zaczynają działać natychmiast. Często mówi się o około dwóch tygodniach oczekiwania na pierwsze efekty. Czy to oznacza, że po tym czasie można już odczuć poprawę?
Tak, ale dwa tygodnie to bardzo krótki okres. To często dopiero moment, w którym leki zaczynają działać. Nie oznacza to jeszcze zakończenia leczenia.

Czyli leczenie depresji może trwać kilka miesięcy, a nawet dłużej?
Zgadza się. Leczenie może trwać kilka miesięcy, a czasami nawet kilka lat. Również decyzja o zakończeniu farmakoterapii musi należeć do lekarza, który uwzględnia stan pacjenta i przebieg leczenia. Leków przeciwdepresyjnych nie odstawia się nagle. Zazwyczaj dawki zmniejsza się stopniowo, przez kilka tygodni, a czasami miesięcy. Bywa też tak, że przez pewien czas konieczne jest utrzymywanie odpowiedniej dawki, aby ograniczyć ryzyko nawrotu choroby. Nagłe odstawienie leków może wywołać objawy odstawienne, które różnią się od objawów samej depresji.

Czy podczas przyjmowania leków przeciwdepresyjnych warto jednocześnie kontynuować psychoterapię?
Zdecydowanie tak. Psychoterapia jest bardzo ważnym elementem leczenia i zawsze będę ją polecać. W wielu przypadkach powinna towarzyszyć farmakoterapii. Nie chodzi o to, żeby tabletki automatycznie zastępowały pracę terapeutyczną. Obie formy pomocy mogą się wzajemnie uzupełniać.

Czy depresję można całkowicie wyleczyć? Czy rzeczywiście da się z niej wyjść?
Tak, depresję można wyleczyć. Wiele osób wraca do zdrowia. Zdarza się jednak, że niektórzy pacjenci wymagają leczenia przez wiele lat. Są również osoby bardziej podatne na występowanie depresji, na przykład ze względu na liczne traumatyczne doświadczenia życiowe, wysoką wrażliwość czy określone cechy osobowości, takie jak wysoki poziom neurotyczności. W takich przypadkach radzenie sobie z trudnościami emocjonalnymi może być bardziej wymagające.

Czy możemy więc wskazać grupy osób, które są bardziej narażone na depresję?
Wśród czynników, na które warto zwrócić uwagę, znajdują się przede wszystkim doświadczenia traumatyczne, wysoka wrażliwość oraz wysoki poziom neurotyczności. Te cechy i doświadczenia mogą zwiększać podatność na trudności emocjonalne.

Czy wynika to z tego, że osoby wysoko wrażliwe intensywniej przeżywają różne wydarzenia i silniej reagują na otaczający je świat?
Tak, właśnie o to chodzi. Sposób, w jaki odbieramy i przeżywamy rzeczywistość, może mieć znaczenie dla naszego samopoczucia psychicznego.

Jak radzić sobie z depresją na co dzień? Małe kroki i wsparcie bliskich

Czy istnieją proste działania, które możemy podejmować w domu, żeby wspierać swoje zdrowie psychiczne i nie pogłębiać objawów depresji?
Bardzo ważna jest praca nad sobą, zarówno samodzielna, jak i prowadzona z terapeutą. Istotne znaczenie ma samoświadomość, czyli rozpoznawanie tego, co nam służy, a co nas nadmiernie obciąża. Jeżeli wiemy, że jesteśmy szczególnie wrażliwi na określone bodźce czy sytuacje, warto w miarę możliwości ograniczać kontakt z nimi.

Na przykład jeśli bardzo źle reagujemy na hejt w internecie, lepiej nie czytać takich komentarzy?
Dokładnie. Jeżeli wiemy, że takie treści wywołują w nas silne negatywne emocje, nie musimy się na nie narażać. Podobnie może być z oglądaniem horrorów, brutalnych filmów czy seriali kryminalnych. U niektórych osób długotrwały kontakt z takimi treściami powoduje napięcie i pogorszenie nastroju, które utrzymuje się później przez wiele godzin.

To pozornie drobne rzeczy, o których nie zawsze się mówi, ale mają znaczenie. To, co oglądamy, z czym się stykamy i na czym koncentrujemy uwagę, wpływa na nasze samopoczucie. Dlatego warto świadomie wybierać treści i sytuacje, którymi się otaczamy.

Czy pomocne może być proste ćwiczenie polegające na znalezieniu każdego dnia trzech pozytywnych rzeczy w naszym otoczeniu?
Oczywiście. Mam nadzieję, że nie będziemy musieli się do tego zmuszać, ale samo ćwiczenie jest bardzo wartościowe. Chodzi o rozwijanie umiejętności dostrzegania piękna, przyjemnych chwil i rzeczy, za które możemy być wdzięczni. Niektóre osoby praktykują wdzięczność codziennie, rano albo wieczorem, przypominając sobie, co dobrego wydarzyło się danego dnia.

Warto również wracać do aktywności, które sprawiają nam przyjemność. Może to być dawne hobby, zainteresowanie, które kiedyś porzuciliśmy, albo coś, co lubiliśmy robić jeszcze w dzieciństwie. Czasami znaczenie mają naprawdę niewielkie rzeczy: rozmowa z przyjacielem, spotkanie z bliską osobą czy poświęcenie czasu na ulubione zajęcie.

Ważne jest chyba również to, żeby nie zostawać samemu ze swoimi problemami i utrzymywać kontakt z innymi ludźmi?
Zdecydowanie. Relacje z innymi ludźmi są bardzo ważne. Oczywiście nie zawsze mamy ochotę na spotkania towarzyskie i nie z każdym czujemy się dobrze. Myślę jednak, że warto poszukać choćby jednej osoby, przy której czujemy się bezpiecznie i swobodnie. Czasami zwykła rozmowa z kimś bliskim może być bardzo potrzebnym wsparciem.

Gość odcinka

Joanna Fatz

Psycholożka, diagnostka i interwentka kryzysowa.

21 wyświetleń

Pracuje z dorosłymi i młodzieżą, zajmuje się m.in. traumą, kryzysami, ADHD i diagnozą psychologiczną. W pracy łączy wiedzę psychologiczną z indywidualnym spojrzeniem na historię i potrzeby człowieka.

Prowadzi

Tomasz Słodki

dziennikarz · producent telewizyjny · autor

1,036 wyświetleń

Dziennikarz, przedsiębiorca, producent telewizyjny i autor siedmiu książek. Pionier transmisji internetowych w Polsce. Założyciel Centrum Prasowego Lemon i firmy Compas Multimedia, twórca kanałów Barwy Psychiki, Na Zdrowie TV i Naturalne Inspiracje.

Chcesz nagrać podobny odcinek?

Wywiady w naszych studiach z publikacją w kanałach tematycznych. Zestaw książek + 4 lub 12 wywiadów.