Strach przed samotnością – dlaczego tkwimy w złych związkach?

Emisja: Piątek, 23 października 2026, 11:00

Strach przed samotnością może prowadzić do trudnych związków. Psycholożka Joanna Fatz wyjaśnia, dlaczego powtarzamy schematy i boimy się odejść od partnera.

O odcinku Cała ramówka Wyświetleń: 11

O odcinku

Strach przed samotnością – dlaczego wchodzimy w związki, które nas krzywdzą?

Strach przed samotnością sprawia, że czasami wybieramy partnerów, z którymi nie czujemy się szczęśliwi, a mimo to trudno nam zakończyć relację. Dlaczego powtarzamy te same schematy w kolejnych związkach? Jak doświadczenia z dzieciństwa wpływają na nasze wybory i dlaczego tak łatwo uwierzyć, że tym razem wszystko się zmieni? Tomasz Słodki rozmawia z Joanną Fatz, psycholożką, diagnostką i interwentką kryzysową, o lęku przed samotnością, trudnych relacjach i emocjonalnym uzależnieniu od partnera.

Strach przed samotnością – dlaczego wybieramy niewłaściwych partnerów?

Tomasz Słodki: Dlaczego tak często wchodzimy w związki, które nam nie służą, a czasami wręcz nas krzywdzą?
Joanna Fatz: Każdy z nas chce czuć się ważny, mieć obok siebie drugą osobę i dzielić z nią codzienność. Jesteśmy istotami społecznymi i potrzebujemy bliskich relacji. Problem pojawia się wtedy, kiedy wybieramy partnera zbyt szybko, kierując się przede wszystkim lękiem przed samotnością, smutkiem czy poczuciem pustki. W takich sytuacjach nie zawsze zastanawiamy się, czy dana osoba rzeczywiście do nas pasuje. Czasami ważniejsze staje się samo posiadanie związku. Może pojawić się również pewnego rodzaju uzależnienie emocjonalne od drugiej osoby.

Przygotowuję właśnie nowy format „Gorące Krzesło”, w którym goście muszą bardzo szybko odpowiadać na różne pytania. Kiedy pytam ich, czego najbardziej się boją, regularnie pojawiają się dwie odpowiedzi: pająków i bycia samemu. Zastanawiam się jednak, czy bycie samemu i samotność oznaczają to samo.
Zdecydowanie nie. Bycie samemu nie musi oznaczać samotności. Możemy dobrze funkcjonować bez partnera, czuć się szczęśliwi i być zadowoleni z własnego życia. W związku najważniejsze powinno być to, że świadomie wybieramy konkretną osobę. Chcę z kimś być, ponieważ właśnie tę osobę kocham i chcę z nią dzielić życie, a nie dlatego, że boję się zostać sama. To bardzo istotna różnica.

Mam wrażenie, że wiele osób wchodzi w relacje właśnie dlatego, że obawia się, iż samodzielnie nie poradzi sobie z życiem.
To prawda. Często jesteśmy przyzwyczajeni do tego, że zawsze ktoś był obok nas. Boimy się zmiany, odpowiedzialności za własne życie i tego, jak będziemy funkcjonować bez partnera. U niektórych osób samotność wywołuje silny lęk i poczucie pustki.

Duże znaczenie mają tutaj nasze doświadczenia z dzieciństwa i wczesne relacje z rodzicami. Jeżeli jako dzieci musieliśmy nieustannie zasługiwać na uwagę czy miłość, rodzice byli emocjonalnie niedostępni albo czuliśmy się opuszczeni, w dorosłym życiu możemy szczególnie mocno obawiać się samotności. Możemy też mieć przekonanie, że na miłość trzeba sobie zasłużyć. Takie wzorce wpływają później na sposób, w jaki wybieramy partnerów.

Schematy z dzieciństwa – dlaczego w kolejnych związkach wybieramy podobne osoby?

Sam zauważyłem to w swoim życiu. Miałem kilkanaście związków i często wyglądało to podobnie. Jedna relacja się kończyła, przez tydzień, dwa albo trzy byłem sam, a później poznawałem kolejną osobę, która natychmiast stawała się całym moim światem. Wydawało mi się, że to miłość na całe życie. Po pewnym czasie odkrywałem jednak, że nowy partner jest bardzo podobny do poprzedniego, a ten do jeszcze wcześniejszego. Dlaczego tak często powtarzamy te same schematy w związkach?
Bardzo często dzieje się to nieświadomie. Wybieramy osoby o podobnych cechach, nawet jeśli na pierwszy rzut oka wydają się zupełnie inne. Dopóki nie przepracujemy swojego schematu wybierania partnerów, istnieje duże prawdopodobieństwo, że będziemy go powtarzać.

Widać to również w relacjach związanych ze współuzależnieniem. Zdarza się na przykład, że córki ojców uzależnionych od alkoholu w dorosłym życiu wiążą się z mężczyznami, którzy również mają problem alkoholowy, chociaż świadomie wcale tego nie chcą.

Wiele razy słyszałem od osób wychowanych w rodzinach z problemem alkoholowym, że nigdy nie chciałyby mieć takiego partnera jak ich ojciec. A później okazuje się, że ich partner również zaczyna nadużywać alkoholu.
Właśnie tak. Pewne cechy, które znamy z dzieciństwa, mogą nas nieświadomie przyciągać. Kiedy poznajemy osobę zachowującą się podobnie do kogoś z naszego rodzinnego domu, ta sytuacja wydaje nam się znajoma. Paradoksalnie możemy odczuwać pewnego rodzaju bezpieczeństwo, ponieważ rozpoznajemy ten sposób funkcjonowania. Wiemy, czego się spodziewać i jak reagować, nawet jeśli taka relacja nas krzywdzi.

Czyli czujemy się bezpieczniej, ponieważ znamy już podobne zachowania i wiemy, jak sobie z nimi radzić?
Tak. Wiemy, jak poruszać się w takiej relacji. To sytuacja, którą znamy, dlatego może wydawać się nam bezpieczna, mimo że w rzeczywistości jest dla nas destrukcyjna.

Co zrobić, kiedy zaczynamy zauważać, że kolejny raz wybieramy bardzo podobnego partnera i powtarzamy ten sam schemat? Czy to już sygnał ostrzegawczy?
Najważniejsze słowo, którego użyłeś, to „zauważać”. Jeżeli zaczynamy dostrzegać, że w kolejnych relacjach powtarzamy określone zachowania, to już bardzo duży krok naprzód. Można powiedzieć, że połowa sukcesu. Mamy świadomość tego, co się wydarzyło, jak reagujemy i w jakie związki wchodzimy. Dzięki temu pojawia się materiał do dalszej pracy. To właśnie od takiej świadomości może rozpocząć się praca z terapeutą.

Dlaczego trudno odejść z toksycznego związku, nawet gdy wiemy, że nas krzywdzi?

Załóżmy, że zaczynamy terapię, przepracowujemy doświadczenia z dzieciństwa i uświadamiamy sobie, że nasz obecny związek rzeczywiście nam nie służy. Wcześniej tylko podskórnie to czuliśmy, a teraz wyraźnie widzimy problem. Dlaczego mimo tej świadomości niektórzy ludzie przez kolejne lata pozostają w relacjach, z których chcieliby się uwolnić?
W tym miejscu koło się zamyka. Czasami wchodzimy w związki z powodu lęku i z tego samego powodu nie potrafimy ich zakończyć. Boimy się straty, odpowiedzialności za własne życie i ponownego pozostania samemu.

Trzeba też pamiętać, że odchodząc z trudnej relacji, rezygnujemy nie tylko z tego, co było złe. Pozostają przecież wspomnienia dobrych chwil, szczególnie początku związku. Być może wtedy byliśmy szczęśliwi, mieliśmy wspólne plany i piękne doświadczenia. Podejmując decyzję o rozstaniu, musimy pożegnać również tę część naszej historii. To może być bardzo bolesne.

Znam też pary, które się rozstają, ale już po pięciu czy sześciu dniach odczuwają ogromną potrzebę powrotu do siebie. Wracają, obiecują sobie, że teraz wszystko się zmieni, i przez pierwsze dwa tygodnie rzeczywiście jest wspaniale, niemal jak podczas miesiąca miodowego. Później jednak wszystko wraca do poprzedniego stanu. Dlaczego tak się dzieje?
Często pojawiają się przeprosiny i obietnice zmiany, które budzą nadzieję, że tym razem będzie inaczej. To właśnie ta nadzieja potrafi powstrzymywać nas przed odejściem.

Podobny mechanizm obserwujemy w związkach z osobami uzależnionymi. Partner obiecuje, że przestanie pić, zmieni swoje zachowanie i nigdy więcej nie dopuści do podobnej sytuacji. U osoby współuzależnionej uruchamiają się wtedy mechanizmy, które sprawiają, że postanawia zostać. Wierzy, że wszystko może się jeszcze poprawić. Niestety sama obietnica nie oznacza, że rzeczywiście nastąpi trwała zmiana.

Rozpoznanie takich mechanizmów może być dobrym powodem, żeby porozmawiać z psychologiem lub psychoterapeutą. Jak można się z Tobą skontaktować?
Można znaleźć mnie na Facebooku, gdzie prowadzę profil Gabinet Anima Nowa. Znajduje się tam również numer telefonu, pod którym można się ze mną skontaktować.

Czy konsultacje odbywają się wyłącznie stacjonarnie, czy można również spotkać się z Tobą online?
Możliwe są obie formy. Prowadzę konsultacje zarówno stacjonarnie, jak i online.

Gość odcinka

Joanna Fatz

Psycholożka, diagnostka i interwentka kryzysowa.

21 wyświetleń

Pracuje z dorosłymi i młodzieżą, zajmuje się m.in. traumą, kryzysami, ADHD i diagnozą psychologiczną. W pracy łączy wiedzę psychologiczną z indywidualnym spojrzeniem na historię i potrzeby człowieka.

Prowadzi

Tomasz Słodki

dziennikarz · producent telewizyjny · autor

1,036 wyświetleń

Dziennikarz, przedsiębiorca, producent telewizyjny i autor siedmiu książek. Pionier transmisji internetowych w Polsce. Założyciel Centrum Prasowego Lemon i firmy Compas Multimedia, twórca kanałów Barwy Psychiki, Na Zdrowie TV i Naturalne Inspiracje.

Chcesz nagrać podobny odcinek?

Wywiady w naszych studiach z publikacją w kanałach tematycznych. Zestaw książek + 4 lub 12 wywiadów.