Violetta Rosińska-Różańska: Czy dziecko robi na złość?

Emisja: Poniedziałek, 28 września 2026, 11:00

Czy dziecko naprawdę robi rodzicom na złość? Violetta Rosińska-Różańska wyjaśnia, co kryje się za trudnym zachowaniem i jak reagować z uważnością.

O odcinku Cała ramówka Wyświetleń: 5

O odcinku

Violetta Rosińska-Różańska: Dziecko nie robi nam na złość. Swoim zachowaniem mówi o emocjach

Krzyk, złość, wycofanie czy milczenie dziecka rodzice często odczytują jako nieposłuszeństwo. Tymczasem za trudnym zachowaniem mogą kryć się emocje, których dziecko nie potrafi jeszcze nazwać. O tym, jak reagować spokojniej i budować zaufanie poprzez codzienną uważność, Tomasz Słodki rozmawia z Violettą Rosińską-Różańską, Co dziecko próbuje nam powiedzieć swoim zachowaniem?

Tomasz Słodki rozmawia z Violettą Rosińską-Różańską, psychologiem, pedagogiem i ekspertem kompetencji rodzicielskich, twórczynią Fundacji Świadomy Rodzic –  Szczęśliwe Dziecko, oraz autorką metody 4Z.

Tomasz Słodki: Rodzice, pochłonięci codziennymi obowiązkami, pracą i organizowaniem życia rodziny, miewają wrażenie, że dzieci robią im na złość. Czy dziecko rzeczywiście świadomie próbuje zdenerwować rodzica?

Violetta Rosińska-Różańska: Nie powinniśmy automatycznie zakładać, że dziecko robi nam na złość.  Pracuję z dziećmi przede wszystkim poprzez ich rodziców i chcę mocno podkreślić: za trudnym zachowaniem dziecka bardzo często kryją się emocje, potrzeby lub trudności, których nie potrafi ono jeszcze wyrazić inaczej. Dzieci dopiero rozwijają umiejętność regulowania emocji, dlatego często wyrażają je zachowaniem. Gdy dziecko reaguje agresją, łatwo uznać je za niegrzeczne, choć w rzeczywistości może próbować pokazać coś, czego nie umie opowiedzieć słowami. Jestem nauczycielką, pedagożką i psycholożką, przez wiele lat pracowałam w szkołach, także jako dyrektorka. Dopiero doświadczenia z własną córką pozwoliły mi głębiej zrozumieć, że za zachowaniem dziecka może stać  określona trudność lub emocja, której nie potrafi ono wyrazić.

Czyli chodzi przede wszystkim o komunikację? Dziecko zachowuje się w określony sposób, ponieważ nie umie jeszcze inaczej powiedzieć, co przeżywa?

Bardzo często właśnie tak. Dziecko nie zawsze potrafi nazwać emocje, omówić je i opowiedzieć o nich. Pokazuje je więc poprzez swoje zachowanie. Nie każde zachowanie świadczy o charakterze dziecka.

Jakie zachowania rodzic może błędnie odczytać jako złośliwość lub niegrzeczność?

Na przykład krzyk często wiąże się z przeciążeniem. Za złością może kryć się bezsilność. Wycofanie bywa sygnałem lęku albo poczucia odrzucenia, a milczenie może oznaczać zagubienie. To sygnały, które warto zauważyć i spróbować zrozumieć.  Trudne zachowanie nie musi świadczyć o złym wychowaniu — może mówić o potrzebie dziecka lub emocji, której nie potrafi ono wypowiedzieć.

Rodzicom przydałaby się instrukcja odczytywania takich sygnałów. Gdy dziecko na ulicy kładzie się na ziemi i nie chce wracać do domu, łatwo potraktować to jako atak na rodzica. Dlaczego tak trudno wtedy zachować spokój?

Bo w takich chwilach mogą uruchamiać się  w nas stare schematy i automatyczne reakcje wyniesione z dzieciństwa. Odzywają się nasze własne, niezaspokojone potrzeby i doświadczenia. Rodzic chce jak najszybciej zakończyć trudną sytuację i pozbyć się dyskomfortu. Zachowania dzieci potrafią szczególnie silnie uruchamiać te reakcje. Wielu z nas nikt nie nauczył regulowania własnych emocji. Dlatego największym wyzwaniem w wychowaniu nie zawsze jest zachowanie dziecka, lecz sposób, w jaki my reagujemy na to, co sami czujemy.

Co zatem zrobić, kiedy dziecko zaczyna krzyczeć?

Przede wszystkim na chwilę się zatrzymać. Zauważyć własną reakcję i zastanowić się, skąd bierze się moje napięcie: z lęku, dyskomfortu czy ze schematów, których nauczyłam się w dzieciństwie? Następnie spróbować rozpoznać emocje dziecka, nie zakładając z góry, że wiemy, co przeżywa. Nie zawstydzać go, nie uciszać i nie krytykować. Nie szukać winnego. Dopiero później przejść do rozwiązania problemu. Jeśli zachowanie dziecka zagraża bezpieczeństwu, najpierw trzeba zadbać o bezpieczeństwo wszystkich. 

Gdyby rodzice pamiętali, że zachowanie dziecka nie jest osobistym atakiem, może łatwiej byłoby im wziąć dodatkowy oddech i odpowiedzieć spokojniej. To dorosły ma przecież pomóc dziecku poradzić sobie z emocjami.

Tak. Dziecko w trudnym momencie nie potrzebuje sędziego. Potrzebuje przewodnika.

Od czego rodzice mogą zacząć już dziś, żeby budować relację opartą na zrozumieniu, szacunku i zaufaniu?

Warto uświadomić sobie, że często powtarzamy wzorce wychowawcze przekazywane z pokolenia na pokolenie: od babć do mam, od mam do nas, a potem od nas do naszych dzieci. Dziś mamy jednak więcej wiedzy i narzędzi, możemy więc postępować inaczej. Zacznijmy od prostych rzeczy: słuchajmy więcej, niż mówimy. Zadawajmy pytania zamiast oceniać. Bądźmy uważni, dotrzymujmy słowa i każdego dnia znajdujmy chwilę na prawdziwy kontakt z dzieckiem. Pokazujmy, że jego emocje są ważne. Proponuję rodzicom prostą praktykę: trzy razy po trzy minuty uważności — rano, po powrocie ze szkoły lub przedszkola oraz przed snem. Nie chodzi o sztywną regułę ani o gwarantowany efekt po dziewięciu minutach. To moja propozycja, która pomaga świadomie znaleźć w codziennym pośpiechu czas na bliskość z dzieckiem. 

Jeśli w rodzinie jest dwoje dzieci, to trzy minuty przypadają na każde z nich osobno?

Tak, warto znaleźć chwilę indywidualnej uwagi dla każdego dziecka. 

Jak powinny wyglądać te trzy minuty? O czym rozmawiać?

Przede wszystkim odkładamy telefony i jesteśmy naprawdę obecni. Nie myślimy w tym czasie o praniu, gotowaniu ani kolejnych obowiązkach. Dziecko ma poczuć, że przez tę chwilę rodzic jest tylko dla niego. Można usiąść razem, spojrzeć sobie w oczy, przytulić się, jeśli dziecko tego chce, powygłupiać albo porozmawiać o czymś ważnym. Jeśli w domu jest dwoje rodziców i dwoje dzieci, można podzielić się tym czasem: jedno z rodziców spędza chwilę z młodszym dzieckiem, drugie ze starszym. Chodzi o poczucie przynależności, akceptacji i miłości.

Czy wystarczy po prostu pobyć razem? A jeśli rozmawiać, to jak pytać, żeby dziecko chciało odpowiedzieć?

Samo zatrzymanie się i wspólna obecność mają znaczenie. Warto też zmienić sposób zadawania pytań. Zamiast rutynowego „Co było w szkole?”, na które często słyszymy „Nic”, zapytajmy: „Co ci się dzisiaj udało?”, „Z czego jesteś szczególnie dumny?”, „Z czego jesteś zadowolony?”. Tak otwieramy przestrzeń do rozmowy, zamiast od razu rozliczać dziecko z obowiązków.

A czy warto zapytać również o to, co się nie udało?

Na początku lepiej zapytać o to, z czego dziecko jest zadowolone. Może wtedy samo powiedzieć: „Mamo, dziś nie mam powodów do zadowolenia, bo…”. Nie zaczynajmy rozmowy z pozycji policjanta, pytaniem: „Co ci dzisiaj nie wyszło?”Jednocześnie pokazujmy dziecku, że jesteśmy gotowi wysłuchać również tego, co trudne i nieprzyjemne. 

To chyba buduje też zaufanie. Jeśli dziecko czuje, że może rozmawiać bez obawy przed oceną, łatwiej przyjdzie do rodziców również wtedy, gdy spotka je przemoc rówieśnicza, hejt czy niewłaściwe zachowanie nauczyciela.

Właśnie o to chodzi. Kiedy rodzic potrafi być obecny i świadomie reagować na własne emocje, łatwiej może zauważyć moment, w którym dziecko naprawdę potrzebuje wsparcia. W ten sposób budujemy poczucie bezpieczeństwa i zaufanie.

Na koniec powiedz, gdzie mogą znaleźć Cię rodzice, którzy chcieliby skorzystać z Twojego wsparcia?

Pracuję przede wszystkim z rodzicami, bo to poprzez nich mogę wspierać dzieci. Można mnie znaleźć na Instagramie jako Viola Różańska, a na Facebooku pod nazwiskiem Viola Rosińska-Różańska. Zapraszam też do Fundacji Świadomy Rodzic – Szczęśliwe Dziecko oraz na stronę internetową https://www.swiadomy-rodzic.com/, gdzie publikuję materiały wspierające rodziców w codziennych wyzwaniach wychowawczych. 

Bardzo dziękuję za rozmowę.

Dziękuję bardzo.

Gość odcinka

Violetta Rosińska-Różańska

Psycholożka, pedagożka i mentorka kompetencji rodzicielskich

78 wyświetleń

Psycholożka, pedagożka i mentorka kompetencji rodzicielskich, twórczyni Fundacji Świadomy Rodzic – Szczęśliwe Dziecko. Od lat wspiera rodziców w lepszym rozumieniu siebie i swoich dzieci. Autorka metody 4Z, programów edukacyjnych i książki dla dzieci.

Prowadzi

Tomasz Słodki

dziennikarz · producent telewizyjny · autor

1,124 wyświetlenia

Dziennikarz, przedsiębiorca, producent telewizyjny i autor siedmiu książek. Pionier transmisji internetowych w Polsce. Założyciel Centrum Prasowego Lemon i firmy Compas Multimedia, twórca kanałów Barwy Psychiki, Na Zdrowie TV i Naturalne Inspiracje.

Chcesz nagrać podobny odcinek?

Wywiady w naszych studiach z publikacją w kanałach tematycznych. Zestaw książek + 4 lub 12 wywiadów.